सोशल मीडियावर पंतप्रधान नरेंद्र मोदी यांचा Sea Buckthorn या फळाचा उल्लेख असलेला एक जुना व्हिडीओ पुन्हा व्हायरल होत आहे. त्यानंतर हिमालयीन भागात आढळणाऱ्या या छोट्या नारंगी रंगाच्या फळाबद्दल सोशल मीडियावर मोठ्या प्रमाणात चर्चा सुरू झाली आहे.
Sea Buckthorn म्हणजे काय?
Sea Buckthorn अर्थात Hippophae rhamnoides हे काटेरी झुडूप असून त्याला लहान पिवळसर-नारंगी रंगाची फळे येतात. भारतात हे प्रामुख्याने लडाखसह हिमालयातील थंड आणि उंच प्रदेशांमध्ये आढळते. CSIRच्या माहितीनुसार, या फळापासून आरोग्यविषयक पेय तयार करण्याचे तंत्रज्ञानही विकसित करण्यात आले आहे.
या वनस्पतीची विशेष बाब म्हणजे कठीण हवामानातही ती वाढू शकते. त्यामुळे हिमालयीन प्रदेशातील स्थानिक पातळीवर या फळाला विशेष महत्त्व आहे.
पोषक घटकांनी समृद्ध फळ
Sea Buckthorn मध्ये विविध जीवनसत्त्वे, कॅरोटिनॉइड्स, फ्लेव्होनॉइड्स आणि फॅटी अॅसिड्स आढळतात. विशेषतः त्यामध्ये ओमेगा-3, ओमेगा-6, ओमेगा-7 आणि ओमेगा-9 यांसारखे फॅटी अॅसिड्स आढळतात.
याशिवाय हे फळ अँटिऑक्सिडंट्सचा स्रोत आहे. त्यामुळे पोषक आहाराचा भाग म्हणून त्याकडे पाहिले जाते.
रोगप्रतिकारशक्तीसाठी उपयुक्त?
Sea Buckthorn मधील अँटिऑक्सिडंट्स आणि विविध पोषक घटकांमुळे रोगप्रतिकारक यंत्रणेला आधार मिळू शकतो, अशी माहिती उपलब्ध आहे. मात्र, एखाद्या आजारावर उपचार किंवा प्रतिबंध करण्यासाठी हे फळ निश्चितपणे प्रभावी आहे, असा निष्कर्ष काढण्यासाठी अधिक दर्जेदार मानवी अभ्यासांची आवश्यकता आहे.
हृदय आणि त्वचेसाठीही चर्चेत
या फळातील विविध फॅटी अॅसिड्स आणि वनस्पतीजन्य संयुगे यामुळे हृदय व त्वचेच्या आरोग्याच्या संदर्भात Sea Buckthorn वर संशोधन झाले आहे. विशेषतः त्यातील Omega-7 (palmitoleic acid) हे तुलनेने दुर्मीळ वनस्पतीजन्य फॅटी अॅसिड असल्याने या फळाकडे विशेष लक्ष दिले जाते.
मात्र, रक्तदाब, कोलेस्टेरॉल किंवा इतर आजारांवर उपचार म्हणून Sea Buckthorn वापरण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. उपलब्ध क्लिनिकल पुरावे अद्याप मर्यादित आहेत.
Sea Buckthorn चा ज्यूस कसा बनवतात?
TV9 Marathiच्या माहितीनुसार, Sea Buckthorn पासून पेय तयार करण्यासाठी फळ किंवा त्याची पावडर वापरली जाऊ शकते. त्यात पाणी, आले आणि दालचिनी यांसारखे घटक मिसळून पेय तयार करण्याची पद्धतही दिली आहे. चव वाढवण्यासाठी संत्र्याचा रसही जोडला जाऊ शकतो.
‘एनर्जी ड्रिंक’ म्हणून का चर्चेत?
Sea Buckthorn मध्ये विविध जीवनसत्त्वे, अँटिऑक्सिडंट्स आणि फॅटी अॅसिड्स असल्याने त्यापासून तयार केलेल्या पेयाला आरोग्यविषयक पेय म्हणून पाहिले जाते. CSIR-IIIM नेही Sea Buckthorn पासून आरोग्यविषयक पेय विकसित केले असून त्याचे व्यावसायिकीकरण झाल्याची माहिती दिली आहे.
मात्र, Sea Buckthorn हे कोणत्याही आजारावरचे औषध किंवा जादुई ‘एनर्जी ड्रिंक’ समजू नये. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून त्याचा वापर करणे आणि विशिष्ट आरोग्य समस्या असल्यास तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
