अनेक लोकांचा असा विश्वास आहे की अंडी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवल्याने त्यांचे आयुष्य वाढते, तर काहींचा असा विश्वास आहे की रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवल्याने त्यांची गुणवत्ता खराब होते.
अंडी आपल्या दैनंदिन आहाराचा महत्त्वाचा भाग आहेत. सकाळच्या ब्रेकफास्ट पासून उकडलेले अंडे, आमलेट, एग भुर्जी किंवा विविध बेकरी पदार्थांमध्ये वापरले जाणारे अंडे हे शरीराला आवश्यक असलेले प्रथिने आणि पोषक तत्त्वांचे उत्तम स्रोत आहे. मात्र, अंडी खरेदी केल्यानंतर ती कुठे आणि कशी ठेवायची. या प्रश्नावर अनेकदा लोकांमध्ये मतभेद आढळतात. काही लोकांचा विश्वास असतो की अंडी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवल्याने ती जास्त काळ टिकतात, तर काहींना वाटते की त्यामुळे अंड्यांची चव आणि गुणवत्ता कमी होते. या लेखातून आपण जाणून घेऊया की अंडी योग्यरित्या साठवण्याचा सर्वोत्तम मार्ग कोणता आहे आणि त्यामागील विज्ञान काय सांगते.
अंड्यांचे साठवण महत्त्वाचे का?
अंडी हे नैसर्गिक खाद्यपदार्थ असून त्यात प्रथिने, जीवनसत्त्वे, खनिजे, फॅट्स इत्यादी पोषक घटक असतात. त्यामुळे ती पौष्टिक असली तरी, अयोग्य साठवणुकीमुळे ती लवकर खराब होऊ शकतात. उष्ण वातावरणात बॅक्टेरियांची वाढ जलद होते आणि अंड्यांमध्ये साल्मोनेलासारखे हानिकारक बॅक्टेरिया वाढण्याचा धोका वाढतो.अंड्याचे कवच जरी कठीण वाटले तरी ते सूक्ष्म छिद्रयुक्त असते. त्यामुळे हवेतले बॅक्टेरिया किंवा दूषित घटक त्यातून आत शिरू शकतात. योग्य तापमान आणि स्वच्छ साठवण हीच मोठी गोष्ट आहे.
साल्मोनेला म्हणजे काय आणि त्याचा अंड्यांशी संबंध
साल्मोनेला हा एक प्रकारचा बॅक्टेरिया आहे जो सामान्यतः पक्ष्यांच्या आतड्यांमध्ये आढळतो. जर पक्षी किंवा कोंबडी संक्रमित असेल तर तिच्या शरीरातून तयार होणाऱ्या अंड्यांमध्ये हा बॅक्टेरिया प्रवेश करू शकतो.
साल्मोनेला बॅक्टेरियाने संक्रमित अंडी खाल्ल्याने फूड पॉइझनिंग, ताप, उलट्या, अतिसार, पोटदुखी अशी लक्षणे दिसतात. लहान मुले, वृद्ध व्यक्ती आणि कमजोर रोगप्रतिकारशक्ती असलेले लोक यांना हा संसर्ग जास्त प्रमाणात होण्याचा धोका असतो.साल्मोनेला अंड्याच्या बाहेरच्या कवचावरही राहू शकतो. म्हणूनच अंडी हाताळताना स्वच्छता राखणे, ती नीट धुणे आणि योग्य तापमानात ठेवणे अत्यंत गरजेचे आहे.
फ्रिजमध्ये अंडी ठेवणे योग्य का?
- अंडी रेफ्रिजरेटरमध्ये ठेवणे सर्वात सुरक्षित मानले जाते. कारण कमी तापमानात बॅक्टेरियांची वाढ मंदावते आणि अंड्यांचा ताजेपणा टिकतो. फ्रिजमधील योग्य तापमान: ३ ते ५ अंश सेल्सिअस दरम्यान असावे.
- अंड्यांमधील आर्द्रता टिकून राहते.
- कवचातील सूक्ष्म छिद्रांमधून हवा किंवा बॅक्टेरिया प्रवेश करणे कठीण होते.
- साल्मोनेला बॅक्टेरियाची वाढ रोखली जाते.
- अशी अंडी साधारणतः ३ ते ५ आठवड्यांपर्यंत सुरक्षितपणे वापरता येतात, जर ती ताजी आणि स्वच्छ ठेवली गेली असतील.
रेफ्रिजरेटरमध्ये अंडी कशी ठेवावीत – काही महत्त्वाच्या टिप्स
दुकानदाराकडून मिळणाऱ्या ट्रे किंवा कार्टनमध्ये अंडी ठेवावीत. कारण हे कार्टन तापमानातील बदलांपासून अंड्यांचे संरक्षण करते आणि इतर पदार्थांच्या वासापासून वाचवते.
फ्रिजच्या आतल्या शेल्फवर ठेवा, दरवाजात नाही
फ्रिजच्या दरवाजात तापमान सतत बदलत असते, त्यामुळे अंडी आतल्या भागात ठेवणे अधिक सुरक्षित ठरते.
टोक खाली आणि गोल भाग वर ठेवावाअंड्याच्या आत असलेली हवेची पिशवी गोल भागात असते. टोक खाली ठेवले की पिवळा भाग स्थिर राहतो आणि अंडे जास्त काळ ताजे राहते.
फ्रिज नसेल तर काय करावे?
ज्या ठिकाणी रेफ्रिजरेटर उपलब्ध नाही, तिथे अंडी थंड, कोरड्या आणि सावलीतल्या ठिकाणी ठेवावीत. थेट सूर्यप्रकाशापासून आणि ओलसर जागेपासून दूर ठेवणे आवश्यक आहे. भारतासारख्या उष्ण हवामानात अंडी बाहेर फार काळ ठेवणे सुरक्षित नाही, त्यामुळे शक्य असल्यास रेफ्रिजरेटरमध्येच ठेवावीत.
