Artemis II mission: अंतराळात राहणे मानवांसाठी किती सुरक्षित आहे हे नासाला पाहायचे होते. हे यान अद्याप चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरले नाही, परंतु भविष्यात मानवांना चंद्रावर स्थायिक होणे सोपे होईल.
Artemis II mission: नासाच्या आर्टेमिस II मोहिमेतील चार अंतराळवीर चंद्राच्या उंबरठ्याला स्पर्श करून पृथ्वीवर परतले आहेत. आज, 11 एप्रिल, सकाळी 5:37 वाजता (IST), त्यांची ओरियन कॅप्सूल अमेरिकेच्या सॅन डिएगोच्या किनाऱ्याजवळ पॅसिफिक महासागरात खाली पडली. 2 एप्रिल रोजी हे अभियान सुरू करण्यात आले. 1972 नंतर मानव चंद्राच्या इतक्या जवळ पोहोचण्याची ही पहिलीच वेळ आहे. आर्टेमिस II अंतराळवीरांनी 6 एप्रिल रोजी कोणत्याही मानवी अंतराळ मोहिमेद्वारे पृथ्वीपासून सर्वात दूर अंतराचा विक्रम मोडला. त्याने चंद्राच्या काळ्या बाजूचे फोटोही काढले. अंतराळयानाच्या ‘लाइफ सपोर्ट सिस्टिम’ची तपासणी करणे हा या मोहिमेचा उद्देश होता. अंतराळात राहणे मानवांसाठी किती सुरक्षित आहे हे नासाला पाहायचे होते. हे यान अद्याप चंद्राच्या पृष्ठभागावर उतरले नाही, परंतु भविष्यात मानवांना चंद्रावर स्थायिक होणे सोपे होईल.
3000 डिग्री तापमान आणि 6 मिनिटे ब्लॅकआउट
- 5:03 AM: सेवा मॉड्यूलपासून विभक्त झाल्यानंतर अवकाशयानाचे उष्णता ढाल सक्रिय झाले. घर्षणामुळे वाहनाबाहेरील तापमान 3,000 अंश फॅरेनहाइटपर्यंत पोहोचले. या काळात सुमारे 6 मिनिटे ‘कम्युनिकेशन ब्लॅकआउट’ होते. म्हणजे पृथ्वीशी संपर्क तुटला. वाहनाभोवती प्लाझमाचा थर तयार झाल्यामुळे तापमानात वाढ झाल्यामुळे हे घडले.
- 5:23 AM: जेव्हा वाहन सुमारे 22 हजार फूट उंचीवर होते, तेव्हा ड्रग पॅराशूट उघडले. पॅराशूटने ओरियनचा वेग कमी केला आणि तो समुद्रात पडण्यापूर्वी स्थिर केला.
- 5:34 AM: सुमारे 6,000 फूट उंचीवर, लहान पॅराशूट वेगळे झाले आणि तीन मुख्य पॅराशूट उघडले. यामुळे ओरियनचा वेग ताशी 218 किमीपेक्षा कमी झाला.
- 5:37 AM: वेग फक्त 51 किमी प्रति तास इतका कमी झाला आणि ओरियन सॅन दिएगोच्या किनाऱ्यापासून पॅसिफिक महासागरात उतरले. 11.17 लाख किमीचा प्रवास पूर्ण झाला.
परतीचा वेग ताशी 42 हजार किमी
पृथ्वीच्या वातावरणात प्रवेश करताना ओरियन अंतराळयानाचा वेग ताशी 40 ते 42 हजार किमी इतका होता. हे इंटरनॅशनल स्पेस स्टेशन (ISS) वरून परतणाऱ्या वाहनांपेक्षा खूप जास्त आहे. उच्च वेग आणि गुरुत्वाकर्षणामुळे प्रचंड दाब आणि उष्णता सहन करण्यासाठी हे वाहन विशेषतः मजबूत बनवले गेले आहे.
5 दशकांनंतर मानव चंद्राच्या इतक्या जवळ पोहोचला
या मिशनमध्ये अमेरिकेचे रीड विझमन, व्हिक्टर ग्लोव्हर, क्रिस्टीना कोच आणि कॅनडाचे जेरेमी हेन्सन यांचा समावेश होता. हे चार अंतराळवीर 50 हून अधिक वर्षांत चंद्राच्या जवळ जाणारे पहिले मानव ठरले आहेत. ते चंद्रावर उतरला नसले तरी त्याचे अंतराळ यान पृथ्वीपासून 4,06,778 किमी अंतरावर गेले. हे अंतर 1970 च्या प्रसिद्ध अपोलो-13 मिशनने कापलेल्या अंतरापेक्षा सुमारे 6,606 किमी जास्त आहे.
आता 2028 मध्ये चंद्रावर उतरण्याची तयारी
आर्टेमिस-2 च्या या यशामुळे 2028 मध्ये मानवाच्या लँडिंगचा मार्ग मोकळा झाला आहे. नासाचे उद्दिष्ट केवळ पुन्हा चंद्रावर जाण्याचे नाही तर तेथे मानवासाठी कायमस्वरूपी तळ निर्माण करणे हे आहे. या यशानंतर आता चंद्राचा वापर भविष्यात मंगळ आणि इतर ग्रहांवर जाण्यासाठी लॉन्चपॅड म्हणून केला जाऊ शकतो.
अपोलो आणि आर्टेमिस प्रोग्राममधील मोठा फरक
70 च्या दशकात अपोलो मोहिमेचा मुख्य उद्देश सोव्हिएत युनियनसोबत सुरू असलेल्या ‘स्पेस रेस’मध्ये स्वतःला चांगले सिद्ध करणे हा होता. आर्टेमिस कार्यक्रम भविष्यासाठी तयार करण्याबद्दल आहे. यावेळी नासाला चंद्रावर कायमस्वरूपी तळ बांधायचा आहे, जेणेकरून मानव तिथे राहून काम करायला शिकू शकेल. या अनुभवामुळे भविष्यात मंगळावर जाण्याचे स्वप्न पूर्ण होण्यास मदत होणार आहे.
