इस्त्रायलच्या मानवी कत्तली सुरुच असल्याने आणि लेबनॉन युद्धविरामाचा भाग नसल्याचा दावा इस्त्रायल आणि अमेरिकेकडून केला जात असल्याने या चर्चेमध्ये तोडगा कसा काढला जाईल याकडे सुद्धा अवघ्या जगाचे लक्ष आहे.
अमेरिका आणि इस्रायलने इराणवर केलेल्या हल्ल्यांच्या बरोबर सहा आठवड्यांनंतर, ज्यात सर्वोच्च नेते अयातुल्ला अली खामेनी मारले गेले, अनेक देशांमध्ये हजारो लोकांचा बळी घेणारे युद्ध सुरू झाले, जगातील सर्वात महत्त्वाचा तेलमार्ग बंद झाला आणि ऊर्जेच्या किमती गगनाला भिडल्या आहेत. युद्धविरामाच्या अटींच्या वेगवेगळ्या अर्थांमुळे आणि इस्रायलने लेबनॉनवर केलेल्या तीव्र बॉम्बहल्ल्यांमुळे हा युद्धविराम आधीच तणावाखाली आहे.
बैठकीचे ठिकाण आणि सुरक्षा व्यवस्था
ही चर्चा पाकिस्तानची राजधानी इस्लामाबाद येथील प्रसिद्ध ‘सेरेना हॉटेल’ (Serena Hotel) मध्ये होत आहे. हे हॉटेल इस्लाबादच्या हाय-सिक्युरिटी ‘रेड झोन’मध्ये, परराष्ट्र मंत्रालयाजवळ स्थित आहे.
कडकोट बंदोबस्त तैनात
पाकिस्तान सरकारने या हॉटेलचे पूर्ण नियंत्रण आपल्या हातात घेतले असून ते एका ‘हाय-सिक्युरिटी डिप्लोमॅटिक झोन’मध्ये रूपांतरित केले आहे.
हॉटेल रिकामे करण्यात आले
9 एप्रिलपासूनच हॉटेलमधील सर्व पाहुण्यांना इतरत्र हलवण्यात आले असून रविवारपर्यंत हे हॉटेल केवळ या शिष्टमंडळांसाठी राखीव असेल.
इस्लाबादमध्ये सार्वजनिक सुटी
चर्चेच्या गांभीर्यामुळे इस्लाबादमध्ये 9 आणि 10 एप्रिल रोजी सार्वजनिक सुटी जाहीर करण्यात आली आहे, जेणेकरून शिष्टमंडळांच्या प्रवासात कोणतीही अडचण येऊ नये.
नाकाबंदी: रेड झोनकडे जाणारे सर्व रस्ते सील करण्यात आले असून केवळ अधिकृत वाहनांनाच प्रवेश दिला जात आहे.
प्रतिनिधी मंडळात कोण कोण असणार?
1. अमेरिकेचे शिष्टमंडळ (U.S. Delegation):
- अमेरिकेचे नेतृत्व उपराष्ट्राध्यक्ष जे.डी. वान्स (J.D. Vance) करत आहेत. त्यांच्यासोबत खालील महत्त्वाचे नेते आहेत:
- स्टीव्ह विटकॉफ (Steve Witkoff): अमेरिकेचे विशेष दूत.
- जारेड कुशनर (Jared Kushner): ट्रम्प यांचे जावई (ज्यांचा मध्यपूर्वेतील राजकारणात मोठा अनुभव आहे).
2. इराणचे शिष्टमंडळ (Iranian Delegation)
इराणकडून संसदेचे अध्यक्ष (Speaker) मोहम्मद बागेर गालीबाफ (Mohammad Bagher Ghalibaf) नेतृत्त्व करत आहेत. गालीबाफ हे इराणच्या युद्धकाळातील धोरण ठरवणारे अत्यंत महत्त्वाचे नेते मानले जातात.
3. पाकिस्तानची भूमिका (Pakistan’s Presence)
- पाकिस्तान या चर्चेत मध्यस्थाची भूमिका बजावत आहे. बैठकीत खालील प्रमुख उपस्थित राहण्याची शक्यता आहे:
- शहबाज शरीफ: पाकिस्तानचे पंतप्रधान (ज्यांनी दोन्ही देशांना चर्चेचे निमंत्रण दिले).
- इसहाक दार: उपपंतप्रधान आणि परराष्ट्र मंत्री.
- जनरल असीम मुनीर: पाकिस्तानचे लष्करप्रमुख (जे सुरक्षा आणि राजनैतिक सहकार्यावर लक्ष ठेवून आहेत).
चर्चेतील महत्त्वाचे मुद्दे कोणते असतील?
दोन्ही देशांनी आपापले प्रस्ताव समोर ठेवले असून चर्चेत खालील मुद्द्यांवर प्रामुख्याने भर दिला जाणार आहे:
इराणचे प्रमुख मुद्दे
- हॉर्मुझची सामुद्रधुनी (Strait of Hormuz): या महत्त्वाच्या सागरी मार्गावर इराणचे नियंत्रण असावे.
- निर्बंध हटवणे (Sanctions Relief): अमेरिकेने इराणवर लादलेले सर्व आर्थिक निर्बंध तातडीने मागे घ्यावेत.
- सैन्य माघार: मध्यपूर्वेतून अमेरिकेने आपले लढाऊ सैन्य काढून घ्यावे.
- अण्वस्त्र कार्यक्रम: इराणला युरेनियम समृद्ध करण्याचा अधिकार असावा आणि आंतरराष्ट्रीय देखरेख कमी करावी.
- आर्थिक नुकसान भरपाई: युद्धादरम्यान झालेल्या नुकसानीची अमेरिकेने भरपाई द्यावी.
अमेरिकेचे प्रमुख मुद्दे:
- समुद्रमार्ग खुला करणे: ‘हॉर्मुझची सामुद्रधुनी’ जागतिक व्यापारासाठी पूर्णपणे सुरक्षित आणि खुली असावी.
- दीर्घकालीन शांतता: सध्याचा दोन आठवड्यांचा तात्पुरता शस्त्रसंधी कायमस्वरूपी शांततेत बदलावा.
- प्रादेशिक सुरक्षा: इराणने त्यांच्या समर्थित सशस्त्र गटांच्या कारवाया थांबवाव्यात.
- लेबनॉनचा मुद्दा: लेबनॉनमधील परिस्थितीचा या करारात समावेश असावा की नाही, यावर अमेरिका ठाम भूमिका घेणार आहे.
