पावसाळ्याच्या काळात सापांचा वावर वाढल्याचे दिसून येते. या काळात त्यांच्या प्रजननाची प्रक्रिया सुरू असल्याने अनेक ठिकाणी साप आढळू शकतात. त्यामुळे घराच्या परिसरात, बागेत किंवा शेतात वावरताना नागरिकांनी सावधगिरी बाळगणे गरजेचे आहे.
सापांबाबत समाजात अनेक गैरसमज आहेत. प्रत्येक साप विषारी नसतो. भारतात अनेक सापांच्या प्रजाती आढळतात, मात्र त्यापैकी मण्यार, फुरसे, घोणस आणि नाग या प्रमुख विषारी प्रजाती मानल्या जातात. या चारही प्रजाती महाराष्ट्रातही आढळतात.
चंदनाच्या झाडाजवळ सापांचा वावर का?
काही विशिष्ट झाडे आणि वनस्पतींच्या परिसरात सापांचा वावर दिसून येऊ शकतो. यामध्ये चंदनाच्या झाडाचा उल्लेख केला जातो. चंदनाच्या झाडाला येणारी लहान फळे पक्ष्यांना आकर्षित करतात. त्यामुळे या झाडावर पक्ष्यांची संख्या वाढू शकते. पक्षी तसेच त्यांची अंडी हे सापांसाठी भक्ष्य ठरू शकते. त्यामुळे अशा परिसरात साप आढळण्याची शक्यता असते.
काही वेळा साप चंदनाच्या झाडाखाली अंडी घालू शकतात, असा उल्लेखही करण्यात आला आहे. मात्र सर्व साप एकाच ठिकाणी किंवा एकाच प्रकारच्या झाडाखाली अंडी घालतात असे नाही; सापांच्या प्रजननाच्या सवयी प्रजाती आणि परिसरानुसार बदलतात.
साप दिसल्यास काय करावे?
घराच्या परिसरात किंवा बागेत साप दिसल्यास नागरिकांनी घाबरून जाऊ नये आणि त्याला मारण्याचा प्रयत्न करू नये. सापाला स्वतः पकडणे किंवा त्याच्या जवळ जाणे धोकादायक ठरू शकते. त्याऐवजी स्थानिक सर्पमित्र किंवा संबंधित वन्यजीव बचाव पथकाशी संपर्क साधावा.
महत्त्वाचे: सापाची अंडी किंवा साप दिसल्यास त्यांना हात लावू नये किंवा स्वतःहून हलवू नये. सुरक्षित अंतर ठेवणे हा अधिक योग्य पर्याय आहे.
